Borelioza

Kilka faktów

Borelioza (borelioza z Lyme, krętkowica kleszczowa) jest wywołana przez bakterie, krętki Borrelia burdgorferi sensu lato, przenoszone przez kleszcze Ixodes ricinus, Ixodes scapularis.

Atakuje skórę, stawy, serce, układ nerwowy. Procent kleszczy będących nosicielami boreliozy, na obszarze Polski wynosi średnio ok. 15%, waha się w zależności od regionu.

W Polsce najczęstszą chorobą przenoszoną przez kleszcze oprócz boreliozy jest kleszczowe zapalenie mózgu. Chociaż mogą też przenosić: tularemię, riketsjozę, anaplazmozę, chorobę kociego pazura ( bartonellozę ), babeszjozę, erlichiozę. Właśnie te możliwe współtowarzyszące infekcje znacznie utrudniają diagnozę i leczenie boreliozy.

Miejsce bytowania kleszczy

Kleszcze to pajęczaki, pasożytują na kręgowcach. Żywią się ich krwią (we wszystkich stadiach rozwojowych: larwa, nimfa, osobnik dorosły z wyjątkiem jaja). Do swojego rozwoju wymagają określonej wilgotności, dlatego też upodobały sobie lasy liściaste i mieszane. W związku z tym raczej nie występują na terenach suchych i podmokłych. Jak na przykład lasy sosnowe o piaszczystym podłożu oraz torfowiska .

Bytują do wysokości 1 metra, przy trasach przemieszczania się potencjalnych żywicieli.

Mogą przebywać zarówno na terenach wiejskich jak i miejskich, w parkach, ogrodach, łąkach, polanach. Obszary występowania kleszczy zwiększają się, a w związku z tym zwiększa się również obszar występowania chorób odkleszczowych.

Czarnobrązowy kleszcz na zielonym liściu

Trochę historii

Pierwsze wzmianki o zachorowaniach pochodzą 1883 roku. Pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku w okolicach miejscowości Lyme powiązano wystąpienie ukłuć kleszczy z rumieniem wędrującym i zapaleniem stawów. W 1982 Burdgorfer wyizolował z kleszcza bakterię, która została nazwana na jego cześć. W 1983 krętka wyizolowano z krwi pacjenta, udowadniając związek zachorowań ludzi z pokłuciami przez kleszcze.

Mechanizm zakażenia boreliozą

Człowiek gdy wkroczy na teren przebywania kleszczy może zostać zakażony krętkami w ślinie kleszcza (najczęściej od maja do października). Ryzyko zachorowania na boreliozę jest małe (średnio 55/100000 osób). Wzrasta wraz ze wzrostem czasu żerowania kleszcza na skórze (powyżej 24 godzin) i zależy od terenu występowania.

Zakażenie może nastąpić w wyniku wkłucia się kleszcza jak i wtarcia w zranione miejsce wydalin lub fragmentów jego ciała. Większość zakażeń jest bezobjawowa i eliminowana przez mechanizmy obronne atakowanego organizmu, co pozostawia ślad w postaci obecności przeciwciał. Z tego wynika, że nie każdy przypadek zakażenia krętkiem musi prowadzić do choroby.

Powstałe przeciwciała ze względu na dużą zmienność w budowie bakterii (antygenów powierzchniowych) nie mają znaczenia ochronnego. Dlatego też raz przebyta borelioza nie zabezpiecza przed ponownym zakażeniem.

Borelioza jest chorobą zakaźną jednak nie odnotowano zakażenia od drugiego człowieka lub zwierzęcia.

Nie opisano przypadków zakażenia przez mleko matki podczas karmienia, chociaż zakażenie przezłożyskowe jest możliwe. Jednak występuje bardzo rzadko i nie wpływa niekorzystnie na rozwój płodu. Nie opisano też przypadków zakażenia drogą seksualną, przez przetoczenie krwi lub podczas pokłucia przez owady (na przykład komary).

Po wniknięciu do skóry gospodarza krętki sprawnie rozsiewają się. Umożliwia im to ich budowa i z tym związany ruch spreżyny i korkociągu.

Krętki bakterii boreliozy we krwi pod dużym powiększeniem
Krętki boreliozy we krwi