Objawy boreliozy

Objawy ogólne

Podobne do grypowych jak: niewysoka gorączka, ogólne rozbicie, bóle głowy, mięśni, stawów, powiększone węzły chłonne.

Objawy skórne:

Rumień wędrujący

To najczęściej występujący objaw. Jest to zwykle niebolesna, nieswędząca, owalna, czerwona plama, często z przejaśnieniem w środku, rozmiaru co najmniej 5 cm, stopniowo powiększająca się (wędrująca, stąd nazwa).

Czerwona plama z białym środkiem, na przedramieniu

Pojawia się w miejscu wkłucia kleszcza do 30 dni. Występuje u ponad połowy pacjentów. Zwykle zanika samoistnie w ciągu kilku tygodni, miesięcy co nie oznacza wyleczenia. Rozpoznanie go nie wymaga potwierdzenia boreliozy testami laboratoryjnymi ( ELISA, Western blot ) i decyduje o niezwłocznym wprowadzeniu antybiotykoterapii. W miejscu ukłucia kleszcza na wskutek kontaktu z jego wydzielinami i wydalinami powstaje odczyn zapalny o średnicy do 2 cm, stopniowo zmniejszający się, który nie jest objawem boreliozy. W 8% przypadków w wyniku rozsiewu krętków z krwią może dochodzić do pojawienia się kilku rumieni.

Chłoniak limfocytarny skóry

Występuje bardzo rzadko, niebolesny, czerwono-siny naciek, w postaci guzka, najczęściej na małżowinie usznej, płatku ucha, brodawce sutkowej, mosznie. Nieleczony może się utrzymywać przez kilka lat.

Przewlekłe, zanikowe zapalenie skóry

Jest objawem późnego stadium choroby. Występuje po roku, nawet do kilku lat od zakażenia. Skóra głównie kończyn dolnych, grzbietowej powierzchni dłoni staje się obrzęknięta, ciastowata, mocno czerwona. Dochodzi do ścieńczenia skóry, żyły powierzchowne ulegają uwidocznieniu

Objawy układu ruchu

To niesymetryczne zapalenia stawów, bóle stawów, zapalenia mięśni, ścięgien. 10% przypadków jest opornych na antybiotykoterapię. W tym przypadku mogą znaleźć zastosowanie zióła lub złożone preparaty ziołowe ( np. Borreliaprotect ), które wykazują m. in. działanie: przeciwkrętkowe, przeciwzapalne, przeciwbólowe, immunostymulujące.

Objawy naczyniowo-kardiologiczne

To zaburzenia rytmu serca, skoki ciśnienia, zapalenia mięśnia sercowego, zapalenia naczyń.

Objawy okulistyczne

Zapalenie nerwu wzrokowego, spojówek, naczyniówki, tęczówki, ciałka rzęskowego, rogówki.

Objawy neurologiczne

Zapalenie korzonków nerwowych z towarzyszącym silnym bólem, ustępujące po zastosowaniu antybiotyku, porażenie nerwu twarzowego, rzadko zmiany zapalne w mózgu, rdzeniu, podwójne widzenie, drętwienie policzka, zaburzenia czucia, cierpnięcie, bóle twarzy, asymetria twarzy, utrata słuchu, zawroty głowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, snu, depresja, drażliwość, problem z przełykaniem pokarmu, bezgłos, osłabienie mięśni szyi, języka, karku, brzucha, kończyn dolnych, bóle głowy, mięśni, zębów.

Inne objawy

Poty, wahania glikemii, wypadanie włosów.

Testy diagnostyczne

Po zauważeniu objawów boreliozy, w celu potwierdzenia jej obecności stosuje się testy. Bezzasadne jest wykonywanie testów u osób bez objawów.

  • serologiczne – wykrywające we krwi chorego przeciwciała, czyli białka obronne powstałe na skutek wykrycia ciała obcego bakterii. Zalecana jest dwuetapowa diagnostyka laboratoryjna. W pierwszej kolejności wykonuje się test ELISA, a następnie wyniki dodatnie i wątpliwe potwierdza się testem Western blot. Zadaniem testu ELISA jest wydanie wyniku prawdziwie negatywnego, co pozwoliłoby u takiej osoby nie stosować już dalszej diagnostyki laboratoryjnej. Ujemny wynik nie wyklucza całkowicie obecności przeciwciał, mówi jedynie, że ich poziom jest bardzo niski. Test ELISA wykrywa przeciwciała powstałe na skutek kontaktu z krętkami boreliozy, ale również w zakażeniach bakteryjnych (Treponema pallidum, Treponema denticola, Helicobacter pylori, Leptospira), w zakażeniach wirusowych (Herpesviridae, Epsteina-Barra), w chorobach autoimmunizacyjnych (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy). Dlatego też wynik pozytywny testu ELISA wskazuje jedynie na podejrzenie boreliozy i należy go potwierdzić dokładniejszym testem Western blot. W teście Western blot wynik pozytywny oznacza boreliozę, negatywny nie wyklucza jej całkowicie. Ze względu na to, że wykrywa tylko wolne przeciwciała ( niezwiązane z bakterią w kompleks ), w przypadku ich braku daje wyniki fałszywie negatywne. Dlatego też, warto go powtarzać co kilka tygodni, aby trafić na moment obecności wolnych przeciwciał we krwi. Natomiast nie należy go wykonywać z pominięciem testu ELISA, ani przy negatywnym jego wyniku. Dodatni wynik badań serologicznych, bez objawów klinicznych, nie ma wartości diagnostycznej. We wczesnym etapie infekcji występuje okno serologiczne, kiedy przeciwciała są niewykrywalne przez testy pomimo trwającego zakażenia.
  • PCR – test poszukuje fragmentów materiału genetycznego bakterii we krwi, moczu, tkankach chorego, a także w samym kleszczu. W przeciwieństwie do testów serologicznych, można go wykonać zaraz po ugryzieniu kleszcza, oraz w trakcie trwania antybiotykoterpii. Ograniczeniem jest to, że bakteria ucieka z płynów ustrojowych do tkanek i trudno pobrać właściwy materiał do badania.

Nie ma obecnie testu, którym można mierzyć postęp leczenia lub stwierdzić wyleczenie.

Ujemny wynik testów po 8 tygodniach trwania objawów wyklucza podejrzenie zarażenia boreliozą i należy rozważyć możliwość występowanie innych chorób.

Leczenie

Leczenie boreliozy polega na antybiotykoterapii trwającej zwykle około miesiąca, którą należy rozpocząć niezwłocznie po zdiagnozowaniu.

Dzieciom i kobietom ciężarnym nie wolno podawać doksycykliny. Antybiotyki makrolidowe i cefalosporyny I generacji są bezskuteczne w przypadku boreliozy.

Nawet po skutecznym leczeniu boreliozy, pzeciwciała mogą się utrzymywać w organiźmie przez lata, zatem ich poziom nie może służyć do oceny skuteczności leczenia i tylko obecność objawów wskazuje na potrzebę dalszego leczenia. Wzrost ilości przeciwciał po leczeniu nie świadczy o nieskuteczności terapii, a obniżenie ilości przeciwciał nie jest dowodem na jej skuteczność, czyli poziom przeciwciał nie odzwierciedla aktywności choroby.

Nie ma dowodów skuteczności wielomiesięcznej, powtarzanej antybiotykoterapii tego samego epizodu boreliozy.

Niewłaściwe jest stosowanie profilaktycznie antybiotyków w przypadku pojedynczego ukłucia. Natomiast nie ma przeciwwskazań do wdrożenia profilaktycznego stosowania ziół lub złożonych preparatów ziołowych ( np. Borreliaprotect ).

Nie istnieje szczepionka przeciwko boreliozie.